lzIff P]gdf cfof]usf] u7g
cfof]u lgodfjnL
cfof]u sfo{ljlw
k/LIff ;+rfng lgb]{lzsf

 
   
     
 
lzIfs ;]jf cfof]u sfo{ljlw @)%(
 
  ;fd'bflos ljBfno lzIff ;]jfsf l/Qm kbx? v'Nnf tyf a9'jf k|ltof]lutfåf/f k"lt{sf] nflu l;kmfl/z ug{ lj1fkgb]lv l;kmfl/z ubf{;Dd ckgfOg] k|lqmofx?sf] ;DaGwdf Joj:yf ug{ cfjZos ePsfn] lzIfs ;]jf cfof]u lgodfjnL, @)%& sf] lgod %# n] lbPsf] clwsf/ k|of]u u/L cfof]un] of] sfo{ljlw agfO{ hf/L u/]sf] 5 .  
     
 
kl/R5]b !
k|f/lDes
 
     
  != ;+lIfKt gfd M o; sfo{ljlwsf] gfd lzIfs ;]jf cfof]u sfo{ljlw @)%( /x]sf] 5 .  
     
  @= kl/efiff M ljifo jf k|;+un] csf]{ cy{ gnfu]df o; sfo{ljlwdf M

-s_
æP]gÆ eGgfn] lzIff P]g, @)@* ;Demg' kb{5 .
-v_
ælgodfjnLÆ eGgfn] lzIfs ;]jf cfof]u lgodfjnL, @)%& ;Demg' kb{5 .
-u_
ælzIff lgodfjnLÆ eGgfn] lzIff lgodfjnL, @)%( ;Demg' kb{5 .
-3_
æcfof]uÆ eGgfn] lzIfs ;]jf cfof]u ;Demg' kb{5 .
-ª_
ædGqfnoÆ eGgfn] g]kfn ;/sf/, lzIff tyf v]ns"b dGqfno ;Demg' kb{5 .
-r_
æljefuÆ eGgfn] lzIff ljefu ;Demg' kb{5 .
-5_
æ;ldltÆ eGgfn] P]gsf] bkmf !!5 adf]lhd cfof]uåf/f ul7t s]Gb|Lo jf If]qLo ;ldlt ;Demg' kb{5 .
-h_
æclws[t sd{rf/LÆ eGgfn] P]gsf] bkmf !!h adf]lhd cfof]un] clwsf/ k|Tofof]hg u/L lbPsf] s'g} clws[t sd{rf/L ;Demg' kb{5 .
-em_
æsfof{noÆ eGgfn] cfof]u jf ;ldlt jf clws[t sd{rf/L sfo{/t /x]sf] sfof{no ;Demg' kb{5 .

 
  #= sfo{ljlwsf] k|of]u M o; sfo{ljlw sf] k|of]u cfof]u jf cfof]usf] lg0f{ofg';f/ s]Gb|Lo tyf If]qLo ;ldltx? / cfof]uåf/f k|Tofof]lht clwsf/ k|of]ustf{x?n] ug]{ 5g\ .  
     
  $= dfu ;+sng / k|ltzt lgwf{/0f M l/Qm lzIfs kb k"lt{sf nflu lhNnfut ?kaf6 k|fKt txut, ljifout, >]0fLut, ;+VofTds ljj/0fnfO{ lzIff sfof{nosf] dfusf] cfwf/df v'nf / a9'jfåf/f k"lt{sf] nflu l;kmfl/z ug{ cfof]u jf ;ldlt jf clws[t sd{rf/Ln] lgodfjnL cg';f/ k|ltzt jf ;ª\Vof 5'6\ofpg' kg]{5 . l/Qm lzIfs kbsf] dfu ubf{ eg{'kg{] æl/Qm kb dfu kmf/fdÆ cg';"rL ! / cg';"rL @ jdf]lhd x'g]5 .  
  dfly  
  %= k/LIff b:t'/ M

-!_ cfof]ujf6 b/vf:t cfJxfg ePkl5 lnlvt k/LIff x'g] kbsf nflu k/LIff tyf b:t'/ b]xfo adf]lhd tf]lsPsf] 5 . k/LIff b:t'/ g]kfn ;/sf/sf] /fhZj vftf g++ !!%^) df jf lj1fkgdf tf]lsPsf] vftfdf hDdf u/]sf] x'g' kg]{5 .

tx
k|yd >]0fL
åtLo >]0fL
lt[tLo >]0fL
dfWolds tx
%)).
$)).
#)).
lgDg dfWolds tx
#)).
#)).
@)).
k|fylds tx
@)).
@)).
@)).
-@_
k|of]ufTds k/LIff lng'kg{] ePdf ;f]sf] k/LIff b:t'/ cfof]un] 5'§} lgwf{/0f ug{ ;Sg]5 .
-#_ cGtjf{tf{ dfq x'g] k/LIffsf] b:t'/ lnlvt k/LIff b:t'/sf] cfwf x'g]5 .
-$_
s'g} sf/0fa; lj1fkg jf k/LIff /2 ul/Psf]df jf pDd]bjf/sf] cof]Uotfsf] sf/0fn] cfof]un] b/vf:t c:jLs[t u/]df pDd]bjf/n] a'emfPsf] k/LIff b:t'/ lghnfO{ lkmtf{ lbOg]5 . t/ lgodfjnLsf] lgod @^ adf]lhd b/vf:t /2 ePdf k/LIff b:t'/ lkmtf{ x'g] 5}g .

 
  dfly  
  ^= pDd]bjf/sf] b/vf:t a'lemln+bf ckgfpg'kg{] sfo{ljlwM
-!_
pDd]bjf/n] cfof]un] tf]s] jdf]lhd lzIfs kbsf] v'nf k|ltof]lutf / cWofkg cg'dlt kq k|fKt ug{] k|of]hgsf] nflu cg';"rL # jdf]lhd / cfGtl/s k|ltof]lutfTds a9'jf tyf kmfOn a9'jfsf] nflu cg';"rL $ jdf]lhdsf] b/vf:t kmf/fd k]z ug{'kg{]5 .
-@_
k|yd k6s lj1fkg k|sflzt ePsf] ldltn] ;fwf/0ftof #) lbgleq b/vf:t a'emfO;Sg' kg{]5 . tf]lsPsf] ldltleq pd]/ k'u]sf], pd]/sf] xb ggf3]sf] / z}lIfs of]Uotf, tflnd, cg'ej tyf lzIff lgodfjnLdf tf]lsPsf] gf]s/L cjlw k"/f ePsf] x'g'kg{]5 . b/vf:t lbg] clGtd Dofbkl5 bf]Jj/ b:t'/ lt/L & lbgleq b/vf:t a'emfpg kfOg]5 . t/ o; yk cjlwnfO{ pko{'Qm -pd]/, z}lIfs of]Uotf, tfnLd, cg'ej / gf]s/L cjlw_ k|of]hgsf nflu u0fgf ul/g] 5}g .
-#_ cGtjf{tf{ dfq x'g] k/LIffsf] b:t'/ lnlvt k/LIff b:t'/sf] cfwf x'g]5 .
-$_
s'g} sf/0fa; lj1fkg jf k/LIff /2 ul/Psf]df jf pDd]bjf/sf] cof]Uotfsf] sf/0fn] cfof]un] b/vf:t c:jLs[t u/]df pDd]bjf/n] a'emfPsf] k/LIff b:t'/ lghnfO{ lkmtf{ lbOg]5 . t/ lgodfjnLsf] lgod @^ adf]lhd b/vf:t /2 ePdf k/LIff b:t'/ lkmtf{ x'g] 5}g .

s_ v'nf k|ltof]lutfsf nflu b/vf:t :jLs[t ubf{ Wofg k'¥ofpg' kg{] s'/fx? M
!_
lj1fkg gDj/, kb, tx, ljifo, >]0fL;lxt pDd]bjf/sf] gfd, y/, jtg / hGdldlt v'nfPsf] x'g'kg{]5 .
-@_
k|df0fkq jf nJwf+s ljj/0f kq -6«fG;s[K6_ jf6 b/vf:t lbg] pDd]bjf/sf] Go"gtd z}lIfs of]Uotf k'u]sf] 5, 5}g< ljifo ;d]tsf] cfwf/df s]nfO{ pQm z}lIfs of]Uotfsf] k|df0f kq dfGotf k|fKt lzIf0f ;+:yfjf6 k|fKt ul/Psf] xf], xf]Og hfFRg' kb{5 .
-#_
lj1fkgdf tf]lsP jdf]lhdsf] z}lIfs of]Uotf gePsf] ePtfklg ;f]xL ljifosf] dflyNnf] z}lIfs of]Uotf xfl;n u/]sf] ePklg lj1fkg cg';f/ of]Uotf k'u]sf] dflgg] 5 .
-$_
b/vf:tdf xfn;fn} lvlrPsf] kmf]6f] / kmf]6f] ;d]tdf kg]{ u/L pDd]bjf/n] b:tvt u/]sf] 5 5}g <
k|df0f kq jf nAwf+s ljj/0f kq -6«fG;s[K6_ af6 b/vf:t lbg] pDd]bjf/sf] Go"gtd z}lIfs of]Uotf k'u]sf] 5, 5}g < ljifo ;d]tsf] cfwf/df s]nfO{ pQm z}lIfs of]Uotfsf] k|df0f kq dfGotf k|fKt lzIf0f ;+:yfaf6 k|fKt ul/Psf] xf], xf]Og hfFRg' kb{5 .
-%_
cfjZos b:t'/ tf]lsPsf] vftfdf bflvnf u/]sf] xf] xf]Og < To:tf] b:t'/ Ps cfly{s jif{leq;Dd a'emfPsfnfO{ klg dfGotf lbOg] 5 .
-^_
lgodfjnLsf] lgod @& cg';f/sf] gf]s/L cjlw k"/f u/L xfn axfn /x]sf] 5, 5}g <
-&_
tflnd jf cg'ej rflxg]df ;f] sf] k|df0f kqsf] k|ltlnlk k]z u/]sf] x'g'kg{] 5 .
-*_
g]kfnL gful/stfsf] k|df0f kqsf] k|ltlnlk k]z ug{'kg{] 5 .
-(_
lj1fkgdf tf]lsPsf] Go"gtd z}lIfs of]Uotfdf æjf ;f] ;/xÆ eGg] pNn]v ePsf]df s'g} pDd]bjf/nfO{ cfkm"n] k|fKt u/]sf] z}lIfs of]Uotf ;f] ;/x xf], xf]Og eGg] nfu]df b/vf:t lbg' eGbf cufj} lqe'jg ljZjljBfno jf dfGotf k|fKt ljZjljBfno jf z}lIfs k|lti7fgaf6 :t/ lgwf{/0f u/fpg' kb{5 . ljb]zL z}lIfs tyf k|fl1s ;+:yfaf6 dfWolds lzIff ;/x k/LIff pQL0f{ u/L k|fKt u/]sf] k|df0fkq jf pkfblwsf]] xsdf lzIff lgodfjnL, @)%( adf]lhdsf] dfGotf tyf ;dsIftf lgwf{/0f ;ldltaf6 dfGotf tyf ;dsIftf lgwf{/0f ePsf] k|df0f kqsf] k|ltlnlk ;+nUg ePsf] x'g'kg{] 5 .
-!)_
pDd]bjf/n] k]z u/]sf sfuhftsf k|dfl0ft k|ltlnlkx? kl~hsf;lxt Ps–Ps k|lt b'?:t /flvPsf] x'g'kg{] 5 .

-v_ a9'jf k|ltof]lutfsf nflu Wofg k'¥ofpg' kg]{ M

-!_
pko'{Qm a'Fbf g+= !, @, #, $, %, &, *, (, !) sf s'/fx? k"/f 5g\ 5}gg\ x]g'{ kb{5 .
-@_
cWofkg cg'dlt kq lnP ÷glnPsf] <
-#_
;DjlGwt txsf] >]0fLdf % z}lIfs ;qsf] gf]s/L cjlw k'/f u/]sf] :yfoL lzIfs ePsf] Joxf]/f k|dfl0ft ePsf] 5,5}g <
-$_
a9'jfsf nflu pDd]bjf/ ePsf lzIfs lgnDjg, tNnf]kbdf 36'jf, a9'jf /f]Ssf jf tnjj[l4 /f]Ssf ePsf] 5, 5}g < ePsf] eP lgodfjnL jdf]lhd pDd]bjf/ x'g kfpg] cfwf/ 5, 5}g <

b|i6Jo M
pDd]bjf/n] k]z u/]sf] b/vf:t kmf/fdx? hfFr ubf{ c:jLs[t x'g] ePdf sf/0f v'nfO{ ;se/ To;}a]nf c:jLs[t u/L ;f] c:jLs[t b/vf:t lkmtf{ lbg' kb{5 . :jLs[t ePsf]df ;fdfGotof k/LIff ldlt vf]nL k|j]zkq lbg' kb{5 . lnlvt k/LIff gx'g]df ;se/ cGtjf{tf{ ldlt / :yfg v'nfO{ k|j]zkq lbg' kb{5 .

-u_ :jLs[t gfdfjnLsf] k|sfzg M
k|To]s lj1fkgsf nflu b/vf:t lbg] clGtd Dofb ;dfKt ePkl5 b/vf:t :jLs[t ePsf ;a} pDd]bjf/x?sf] gfdfjnL tof/ u/L k|sflzt ug'{kb{5 . ;f]sf] Ps k|lt cfof]udf k7fpg' kb{5 .
dfly
 
 
kl/R5]b @
lnlvt k/LIff
 
     
 
&= k|Zgkq lgdf{0f M s'g} klg txsf] lj1fkg ePkl5 dfq k|Zgkq lgdf{0f sfo{ ug'{ uf]Kotfsf] b[li6sf]0faf6 pko'Qm gb]lvg] x'gfn] ;a} txsf lnlvt k/LIffdf k|of]u x'g] kZgkqx? hu]8f ?kdf tof/ u/fP/ /fVg' af~5gLo x'G5 . o; k|of]hgsf nflu cfof]udf Ps k|Zgkq e08f/ /xg]5 / k|To]s ljifosf] kof{Kt k|Zgkq df}hbft /xg] u/L k|Zgkq lgdf{0f ub}{ nlug] Joj:yf ldnfOg] 5 .
 
     
  *= k|Zgkqlgdf{0f ;DalGw sfo{ljlw M
-s_
ljifout ?kdf k|Zg lgdf{0f ug{sf nflu ;DalGwt ljifosf bIfx?sf] gfdfjnL cfof]un] tof/ u/fO{ /fVg] / eO/x]sf] gfdfjnLnfO{ k|To]s jif{ cBfjlws u/fpg] .
-v_
ljifout / txut k|Zgkqx? lgdf{0f ug{sf nflu bIfx?sf] cfof]un] dgf]gog ug]{ / dgf]gLt bIfnfO{ ;DalGwt ljifosf] k7\oqmd, k'/fgf jf gd"gf kZgkq, kZgkq lgdf{0f ug]{ lgb]{lzsf, cfjZos kg]{ æsÆ, ævÆ, æuÆ vfdsf ;fy} cGo cfjZos s'/f uf]Ko ?kn] k/LIff zfvfn] pknJw u/fpg] .
-u_
o;/L k|Zg lgdf{0fstf{ af6 lgdf{0f ePsf] k|Zgkq k/LIff zfvfn] a'lem lng] / k|Zg kq vfldPsf] uf]Ko lznaGbL ævÆ vfdsf] xsdf ;f] lznaGbL vfd g} kl/dfh{g PsfOnfO{ a'emfOlbg] / æuÆ vfd uf]Ko ?kdf zfvfdf ;'/lIft /fVg] .
b|i6Jo M dfly pNn]lvt æsÆ vfd eGgfn] tof/ u/]sf] k|Zg kq /flv nfxf 5fk nufO{ lznaGbL ul/Psf] vfd ;Demg' kb{5 . ævÆ vfd eGgfn] æsÆ vfd /flv k'gM aGb ug]{ vfd ;Demg' kb{5 . To:t}u/L æuÆ vfd eGgfn] k|Zg lgdf{0fstf{n] k|Zgkq tof/ kf/]sf] ;DaGwdf cfk\mgf] gfd, y/, jtg n]lvPsf] sa'lnot kq /fVg] vfdnfO{ hgfpg] 5 . æsÆ, ævÆ / æuÆ vfdsf] gd"gf cg';"rL # df / æuÆ vfdsf] 5'6[} lznaGbL ug'{ kg]{ kmf/fdsf] gd"gf cg';"rL $ df lbOPsf] 5 .
-3_
Pp6} k|Zgkqdf ljleGg lsl;dsf k|Zg ;f]lwg] kf7\oqmd ePsf] x'gfn] kf7\oqmddf k/]sf ;a} lsl;dsf k|Zg lgdf{0f ug{ ;fdfGotM Ps} k|Zgstf{ sxfF gk7fO{ oL ljifo 5'§f5'§} ;DalGwt lj1x?sxfF k7fpg] / k|Zgx?sf] ;]6 tof/ ug{sf nflu ;'ljwf x'g] lsl;dsf] cfjZos ;+s]t /fVg] Joj:yf ug]{ .
-ª_
k|Zgkq tof/ ug]{ bIfnfO{ cg'/f]w ug]{ kq / lgb]{zg cg';"rL – & df pNn]v eP adf]lhd x'g]5 .
 
  (= k|Zgkq kl/dfh{g PsfO{ -Question Moderation Unit) k|Zgkqx?sf] kl/dfh{gsf] nflu cfof]udf k|Zgkq kl/dfh{g ;ldlt /xg]5 . ;f] ;ldltdf cfof]usf ;b:o÷;b:ox?÷cfof]usf lj1÷lj1x?sf] dgf]gog cfof]un] ug]{ 5, ;f] ;ldltn] b]xfo adf]lhdsf] sfo{ ug]{5M–

-s_
k|Zgkq kl/dfh{gsf nflu k|Zgkq kl/dfh{g ;ldlt Question Moderation Committee df k7fpgsf nflu k|Zgkq lgdf{0fstf{ Question Setter jf6 k|fKt l;njGbL k|Zgkq Raw Questions cfof]usf] k/LIff zfvfn] a'emL ;+sng ug{] .
-v_
kl/dfh{gsf nflu bIfsf] gfdfjnL ljifo cg';f/ cBfjlws jgfO /fVg] . k|Zgkqx?sf] kl/dfh{g ug]{ u/fpg] .
-u_ k|Zgkqx?sf] kl/dfh{g ubf{ ;f] tx / ljifosf k|Zgkqx? ;fwf/0ftof Ps k6sdf slDtdf tLg ;]6 tof/ x'g ;Sg] u/L Joj:yf ug]{ .
-3_ kl/dfh{gsf] sfd ;s]kl5 ;j} tx, >]0fL Pj+ ljifout?kdf cnu cnu vfddf l;njGbL u/L Moderator x?sf] vfdsf] jGb hf]gL{df b:tvt u/fO /fVg] . kl/dflh{t k|Zgkqx? (Moderate Question) cfof]usf] k|zf;sLo k|d'vsf] lhDdfdf /fVg] .
-ª_
k|Zgkqx?sf cfjZos ;]6x? tof/ u/fpg] . o;/L ;]6 tof/ kfbf{ /fd|/L ?h' u/L tof/ u/]kl5 ljleGg k|ZgkqnfO{ a]Unfa]Un} vfddf /fvL k|zf;sLo k|d'vsf] 5fk nufO l;nagbL u/fpg] / vfddfly tx, >]0fL, kb, ljifo, kl/dfh{g u/]sf] ldlt pNn]v ug{] . ;fy} sfd gnfUg] sfuhx?, sfj{g k]k/ cflb k|zf;sLo k|d'v jf lghn] tf]s]sf] clwsf/Lsf] /f]xj/df hnfpg] .
-r_ k|Zg e08f/ (Question Bank) df k'/fgf k|Zgkq ePdf ;f]sf] ;dofg's'n kl/dfh{g ug{] u/fpg] .
-5_ k|Zg e08f/ (Question Bank) df /x]sf k|Zgkqx? kf7\oqmd kl/jt{g x'gf;fy k'g/fjnf]sg ug{] u/fpg] .
-h_ k/LIff ;+rfngsf] nflu cfjZos k|Zgkqx? k/LIff ;do cuf8L g} ;DjlGwt If]qdf k'Ug] u/L cfjZos Joj:yf ldnfpg] .
b|i6Jo M bkmf ( sf] k|of]hgsf nflu cfof]u jf cfof]un] tf]s]sf] clws[t JolQmsf] /f]xj/df sfo{;DkGg ul/ ;f] sf] dfO{Go"6 ;d]t /fVg] Joj:yf ul/g] 5 .

 
  dfly  
  !)= k|Zg–kq kl/dfh{g ubf{ bIfn] Wofg lbg'kg]{ s'/fx? M
-s_ k|Zg–kq kl/dfh{g (Question Moderation) ubf{ kf7\oqmdsf] ljifoj:t' ;s];Dd ;d]6\g] u/L tyf tf]lsPsf] ;doleq pQ/ n]Vg ;Sg] k|Zgx?sf] rog ug'{ kb{5 .
-v_ ljjfbf:kb k|Zgx? /fVg' x'Fb}g .
-u_ kf7\oqmdeGbf aflx/sf k|Zgx? /fVg' x'Fb}g .
-3_ k|Zgkq kl/dfh{g ubf{ k|Zgx? dWo] slt k|Zgsf] pQ/ lbg'kg]{ xf] ;f] s'/f ;d]t v'nfpg'sf ;fy} ;do, k"0ff{ / k|To]s k|Zgsf] cfef/ klg :ki6 ?kn] pNn]v ug'{kb{5 .
-ª_ k|Zgx?sf] :t/ kb, tx / >]0fL cg'?ksf] x'g' kb{5 .
-r_ Ps} k6s PseGbf a9L k|Zgx?sf] ;]6 tof/ ubf{ ;s];Dd k|Zg gbf]xf]l/pg eGg] tkm{ Wofg lbg' kb{5 .

 
     
  !!= k/LIff ;~rfng
k/LIff s]Gb| tf]Sg] / k/LIff ;+rfngsf] Joj:yf ldnfpg] sfd cfof]usf] ;lrjfno jf cfof]ujf6 clVtof/ ePsf] clws[t jf sfof{non] ug{'kb{5 . v'nf Pj+ a9'jf kbsf] lnlvt k/LIffsf] xsdf k/LIff ;+rfng ubf{ lgDg adf]lhd ug{' kg{]5 M

-s_ b/vf:t lbg] pDd]bjf/x?sf] gfdfjnL tof/ ug{] .
-v_ ;+rfng x'g] k/LIffsf nflu pDd]bjf/sf] ;+Vofsf] cg'kftdf k/LIff ejgsf] Joj:yf ldnfpg] .
-u_ pDd]bjf/x?sf] ;+Vofsf] cg'kftdf s]Gb|fWoIf, pks]Gb|fWoIf, ;xfos s]Gb|fWoIf, Joj:yf ;xfos, lg/LIfs / lkogsf] Joj:yf lgDg jdf]lhd ug{'kg{]5 M

-!_ k|To]s k/LIff s]Gb|df cfof]un] tf]s]sf] Pshgf s]Gb|fWoIf /xg] 5 .
-@_ Ps s]Gb|df !)) jf ;f]eGbf a9L k/LIffyL{ ePdf Pshgf pk–s]Gb|fWoIfsf] Joj:yf ug{ ;lsg] 5 .
-#_ ;fdfGotM $) hgf pDd]bjf/sf nflu ! hgf ;xfos s]Gb|fWoIf /fVg] . t/ $) hgfeGbf sd hlt;'s} pDd]bjf/ eP klg Pshgf ;xfos s]Gb|fWoIf /fVg ;lsg]5 .
-$_ ;fdfGotM !@ hgf k/LIffyL{sf nflu ! hgf lg/LIfssf] Joj:yf ug'{kb{5 . t/ o;/L Joj:yf ubf{ Ps sf]7fdf slDtdf @ hgf lg/LIfs /fVg'kb{5 . !@ hgfeGbf sd pDd]bjf/ ePsf] k/LIffdf lg/LIfssf] sfd ;d]t ;xfos s]Gb|fWoIfaf6} u/fpg' kb{5 .
-%_ k/LIffejgsf] l:ylt, pDd]bjf/sf] ;+Vof cflbsf] b[li6sf]0faf6 cfjZos b]lvPdf s]Gb|fWoIfn] c.km\gf] ;xof]usf nflu ! hgf ;xfos s]Gb|fWoIf yk ug{ ;Sg]5 .
-^_ k/LIffsf nflu cfjZos ;fdu|L, cf;g Joj:yf -l;6Knfg_ cflbsf] Joj:yf ldnfpg Ps hgf Joj:yf ;xfos -;dGjostf{_ /fVg ;lsg]5 .
-&_ k/LIffdf cfjZostfg';f/ ;'/Iffsf] Joj:yf ldnfpg' kg]{5 .
-*_ cfof]usf k|zf;sLo k|d'vn] k/LIff ;'rf? ?kn] ;~rfng ePsf] 5, 5}g < j:t'l:yltsf] cWoog ug{ s]Gb|Lo :t/af6 ;'kl/j]Ifs jf ;'k/Lj]Ifsx?sf] 6f]nL v6fO ljj/0f lng ;Sg]5 .
-(_ ljleGg kb / txsf k/LIffx? ;~rfng u/fpg bIf hgzlQmsf] cfjZostf kg]{ x'Fbf cfof]u jf ;ldlt jf clws[t sd{rf/Ln] To:tf bIf hgzlQmsf] gfdfjnLsf] ;"rL tof/ kfg]{ / -ljz]if kl/l:ylt kg{ uPdf afx]s ;f]xL_ ;f]xL ;'rLaf6 gfdx? /fVg' kg]{5 .
-!)_ k/LIff ;~rfng ubf{ k/LIffdf vl6g] sd{rf/LnfO{ :t/ 5'l§g] u/L -h:t} s]Gb|fWoIf, pk–s]Gb|fWoIf, ;xfos s]Gb|fWoIf, lg/LIfs cflb_ cfof]u jf ;ldlt jf clws[t sd{rf/Ln] kl/rokq lbg] Joj:yf ldnfpg' k5{ .
-!!_ b/vf:t :jLs[t ug]{ sfof{noaf6 lbOg] k|j]zkqdf ;f] sfof{nosf] gfd, :jLs[t ug]{sf] bhf{ / sfof{nosf] 5fk x'g' clgjfo{ 5 .

 
 
dfly
 
  !@= k/LIff ;~rfng ljlw M
-s_ lnlvt k/LIff ;~rfng ug{sf nflu ldlt / ;do tf]Sbf k/LIff ejg pknAw x'g] cg's"ntfnfO{ ljrf/ u/L lgwf{/0f ug'{kb{5 .
-v_ k/LIff ejgdf l;6sf] k|aGw ug{ nufpFbf k/LIffyL{x?n] cfk;df ;Dks{ /fVg g;Sg] u/L Joj:yf ldnfpg' kb{5 .
-u_ k/LIffdf pDd]bjf/sf] /f]n gDa/sf] qmd gldNg] u/L l;6sf] Joj:yf ug'{kb{5 .
-3_ k/LIffyL{x?nfO{ k/LIff z'? x'g' eGbf !% ldg]6 cufl8 Wjlg ;+s]tåf/f ;"rgf u/L k/LIffejgdf k|j]z u/fpg' kb{5 .
-ª_
pDd]bjf/n] k|To]s k/LIffsf] lbg cfkm\gf] k|j]zkq clgjfo{ ?kdf ;fydf Nofpg' kg]{5 . k|j]zkq ljgf k/LIff sf]7fdf k|j]z ug{ lbg' x'+b}g . t/ k|j]z kq Nofpg 5'6 ePdf csf]{ lbg Nofpg zt{df clkm;slkdf ePsf] lghsf] kmf]6f] / b:tvt le8fO x]/L s]Gb|fWoIfnfO{ lrQ a'em]df lghaf6 b:t'/ :j?k ?= @% ;lxt cg';"rL * df pNn]lvt gd"gf adf]lhdsf] lgj]bg lnO To; lbgsf] nflu dfq k/LIffdf a:g lbg ;lsg]5 . t/ ef]lnkN6 klg k|j]zkq gNofPdf lghsf] k/LIff /2 ug{ ;lsg]5 . k|j]zkq x/fPdf ;f]xL Joxf]/f vf]nL lgj]bg lbPdf b:t'/ ?= %) lng] / clkm;slkdf ePsf] lghsf] kmf]6f] / b:tvt le8fO s]Gb|fWoIfsf] lrQ a'e]mdf k/LIffdf a:g lbg ;lsg]5 . lnlvt, cGtjf{tf{ jf k|of]ufTds k/LIff lbg sfd ;dfKt ePkl5 k|j]zkqsf] k|ltlnlk lbOg] 5}g .
-r_
Pp6} lj1fkgsf] lnlvt k/LIffsf] k/LIff lbg] s]Gb| PseGbf al9 ePsf] cj:yfdf pDd]bjf/n] b/vf:t kmf/fd ebf{ pNn]v u/]sf] k/LIff s]Gb|df sf/0fjz hfg g;Sg] cj:yf k/L cfkm"nfO{ ;'ljwf kg]{ cGo k/LIff s]Gb|af6 k/LIff lbg kfpmF eGg] ;DalGwt pDd]bjf/n] b/vf:t btf{ u/]sf] sfof{nodf k/LIff z'? x'g] @% -kRrL;_ lbg cufl8 g} lgj]bg lbPdf cf}lrTo x]/L cfof]usf k|zf;sLo k|d'vn] dfu adf]lhd k/LIff s]Gb| kl/jt{g ug{ ;Sg]5 . ;f]sf] hfgsf/L pDd]bjf/ tyf ;DalGwt sfof{nonfO{ lbg' k5{ . s]Gb| kl/jt{g z'Ns jfkt b:t'/ ?= !)). -Ps ;o_ nfUg]5 .

 
  dfly  
 

!#= lnlvt k/LIffdf ;+nUg ljleGg kbflwsf/Lx?sf] sfd, st{Jo / clwsf/ M

s_ s]Gb|fWoIfsf] sfd, st{Jo / clwsf/ M

-!_
k/LIff ;~rfng ug{ cfjZos k|Zgkqsf] l;naGbL vfd a'lem lnO cfkm\gf] lhDdfdf ;'/Iffk"j{s /fVg] / k/LIff z'? x'g'eGbf al9df #) ldg]6 cufl8 pk–s]Gb|fWoIf Pjd\ ;xfos s]Gb|fWoIfx? ;d]tsf] /f]xj/df k|Zgkq l;naGbL vfdd} d'r'Nsf n]vL lghx?sf] b:tvt ;d]t u/fO d'r'Nsf, nfxf5fk glau|g] u/L lsgf/faf6 vf]Ng' kb{5 .
-@_ ;a} pQ/k'l:tsfx?sf] d'vk[i7sf] l5lbt /]vf (Perforated line) sf] b'j}lt/ kg]{ u/L b:tvt ug]{ jf b:tvt 5fk nufpg' kb{5 .
-#_ k/LIffyL{n] lkmtf{ lbPsf pQ/k'l:tsfx? ;ª\Vof ulGtsf;fy /f]n gDa/ le8fO k|To]s sf]7fsf lg/LIfsaf6 5'§f5'§} a'‰g] Joj:yf ldnfpg' kb{5 .
-$_ cfof]uåf/f ;~rflnt k/LIffdf s'g} pDd]bjf/n] cg'lrt sfo{ u/]df jf To:tf] sfo{ ug{ pBf]u u/]df lghnfO{ k/LIffaf6 lgisfzg ug{ ;Sg]5 .
-%_ k/LIffdf vl6Psf s'g} JolQmn] cfkm\gf] st{Jo kfng gu/]df To:tf] JolQmx?nfO{ sfdaf6 x6fO{ k/LIff ejgaf6 lgisfzg ug{ ;Sg]5 . To:tf JolQmsf] nut /fvL cfufdL k/LIffx?df ;lDdlnt gu/fpg ;lsg]5 .
-^_
k/LIffsf] pQ/k'l:tsf k/LIff s]Gb|x?df l;naGbL ubf{ emf]nfsf] d'v 8f]/Ln] gafFwL df]6f] l;of] wfuf]n] alnof]l;t l;O{ s]Gb|fWoIfsf] l;n5fk / emf]nfsf] k|To]s hf]gL{df x:tfIf/;d]t u/L l;naGbLsf] 5fk ;ª\Vof, ldlt / ;do ;d]t pNn]v u/L k7fpg' kb{5 .
-&_
k/LIff ;lsgf;fy pQ/k'l:tsfsf] l;naGbL kf]sf cfof]u, jf ;ldlt jf clws[t sd{rf/L jf ;DalGwt clwsf/LnfO{ a'emfO{ e/kfO{ lng' kb{5 . cfof]usf] sfof{no, ;ldlt jf clws[t sd{rf/L sxfF k7fpg' kg]{ ePdf l;naGbL kf]sf ;se/ To;}lbg l56f] / e/kbf]{ dfWodåf/f rnfg ug'{ kb{5 . To;} lbg rnfg ug{ gEofOPdf cfkm\gf] lgu/fgLdf ;'/lIft /fvL ef]lnkN6 k7fpg' kb{5 .
-*_ pk–s]Gb|fWoIf, ;xfos s]Gb|fWoIf, Joj:yf ;xfos / lg/LIfsx?sf] sfo{sf] lg/LIf0f ug]{ .

-v_ pk–s]Gb|fWoIfsf] sfd, st{Jo / clwsf/ M

-!_
s]Gb|fWoIfn] nfP cx|fP adf]lhd k/LIff;DaGwL sfo{ / ;xfos s]Gb|fWoIfn] u/]sf] sfdsf] ;d]t lg/LIf0f ug'{kg]{5 .
-@_ s'g} ;xfos s]Gb|fWoIfsf] cg'kl:yltdf lghsf] lhDd]jf/Lsf] lgjf{x Pj+ ljz]if kl/l:yltdf lg/LIfssf] sfdsf] ;'kl/j]If0f ;d]t ug'{kb{5 .
-#_ s]Gb|fWoIfsf] cg'kl:yltdf s]Gb|fWoIfsf] sfo{ ug'{kb{5 .

-u_ ;xfos s]Gb|fWoIfsf] sfd, st{Jo / clwsf/ M

-!_
;xfos s]Gb|fWoIfn] k/LIffyL{x?sf] pQ/k'l:tsfsf] lglb{i6 7fpFdf cfkm\gf] gfd, y/, /f]n gDa/, b:tvt, ljifo, lj1fkg gDa/, ldlt, k/LIff s]Gb| tyf lhNnf n]lv;s]kl5 k/LIffyL{x?sf] k|j]zkqsf] kmf]6f] ldN5, ldNb}g, ;f] x]]g]{5 / ldn]df dfq pQ/k'l:tsfsf] d'vk[i7sf] l5lb|t/]vf (Perforated Line) sf] b'j}lt/ kf/L b:tvt u/L k|dfl0ft ug'{kb{5 . ;f] b'?:t gldn]df To:tf] pDd]bjf/sf] pQ/k'l:tsf /2 u/L k/LIff ejgaf6} lgisfzg ug{sf nflu s]Gb|fWoIf ;dIf k]z ug'{kb{5 .
-@_ k/LIff z'? ePkl5 k/LIffyL{ k/LIff sIffaf6 zf}rfno cflbdf hfFbf lgh k/LIff sIfdf k|j]z gu/];Dd lgh pk/ lgu/fgL /fVg'kb{5 .
-#_ pDd]bjf/n] pQ/k'l:tsfsf] lglb{i6 :yfgdf afx]s cGoq cfkm"nfO{ lrgfpg ;lsg] s'g} k|sf/sf] ;+s]t, gfd, y/ cflb n]Vg x'Fb}g eGg] Joxf]/f k/LIffyL{x?nfO{ af]w u/fpg' kb{5 .
-$_ k/LIffyL{n] k/LIff sf]7fdf s'g} k':ts, sfkL, l6kf]6 tyf cGo c;DalGwt j:t' cflb NofPdf k/LIffdf cg'lrt sf/jfxL u/]sf] 7x5{ eGg] Joxf]/f ;d]t k|To]s lbg k/LIff z'? x'g'eGbf cufj} hfgsf/L u/fpg' kb{5 .
-%_ s]Gb|fWoIf jf pk–s]Gb|fWoIfnfO{ k/LIffsf] clGtd r/0f;Ddsf sfo{x?df cfjZos ;xof]u k'¥ofpg' kb{5 .
-^_
k/LIff ;dfKt ePkl5 ;xfos s]Gb|fWoIfn] cfk"mnfO{ tf]lsPsf] sf]7fsf] k/LIffyL{x?sf] pQ/k'l:tsfsf] pQ/n]v]sf] k|To]s kfgfsf] cGtdf b:tvt ug'{kb{5 .

-3_ lg/LIfssf] sfd, st{Jo / clwsf/ M

-!_
k|To]s pDd]bjf/sf] k|j]zkq x]/L lglb{i6 :yfgdf cf;g u|x0f u/fpg' kb{5 .
-@_ pQ/k'l:tsfsf] lgb]{lzt :yfgx?df v'nfpg' kg]{ ljj/0fx? k/LIffyL{x?nfO{ clgjfo{ ?kn] n]Vg nufpg' kb{5 .
-#_ s]Gb|fWoIfn] lhDdf lbPsf] sf]7fdf dfq a;L k/LIffyL{x?n] cfk;df s'/fsfgL Pj+ cGo s'g} cg'lrt sfo{ ug{ gkfpg] u/L lgu/fgL /fVg' kb{5 .
-$_ k/LIffyL{x?nfO{ ;dod} xflh/ kmf/ddf b:tvt u/fpg' kb{5 .
-%_ pQ/k'l:tsfdf d;L km]/]sf]df lg/LIfsn] k|dfl0ft ug'{ kb{5 .
-^_
k/LIff ;dfKt ePkl5 k/LIffyL{x?af6 pQ/k'l:tsfx? ;+sng u/L lng] / /f]n gDa/ cflb le8fO ;xfos s]Gb|fWoIfnfO{ a'emfpg' kb{5 .
-&_
pk–s]Gb|fWoIf, ;xfos s]Gb|fWoIf ;d]tnfO{ k/LIff ;~rfng sfo{df cfjZos ;xof]u k'¥ofpg' kb{5 .
-*_ k|Zgkqdf cIf/ c:ki6 eP/ ;f]Wg'kbf{ k/LIffyL{n] cg'zfl;t ?kaf6 p7]/ ;f]Wg'kg]{ Joxf]/f klg k/LIffyL{nfO{ ;dod} af]w u/fpg' kb{5 .
-(_ gfd, /f]n gDa/ cflb ljj/0f n]v]sf] 7fpFsf] 7Ls k5fl8sf] k[i7df pQ/ n]Vg' x'Fb}g eGg] s'/f klg k/LIff z'? x'g' cufl8 g} k/LIffyL{x?nfO{ af]w u/fpg' kb{5 .

 
 

dfly

 
  !$= pQ/k'l:tsfdf ;+s]t gDa/ /fVg] k|ls|of M cfof]usf] k/LIff ;~rfng zfvfn] pQ/k'l:tsfx? ;+sng ug]{ / cfof]uaf6 tf]lsP adf]lhd kbflwsf/L jf clws[t sd{rf/Ln] sf]8 g+= /fVg] Joj:yf ldnfpg] .

-!_
lnlvt k/LIff ;DkGg eO{ ;a} pQ/k'l:tsfx? cfof]usf] k/LIff zfvfdf k|fKt eO;s]kl5 pDd]bjf/sf] pQ/k'l:tsfdf cfof]u jf cfof]un] tf]s]sf] kbflwsf/L jf ;ldlt jf clws[t sd{rf/Ln] sf]8 gDa/ /fVg] k|lqmof ckgfpg' kb{5 .
-@_ sf]8gDa/ /fVg vl6Psf 6f]nL jf tf]lsPsf clws[t jf s'g} sd{rf/Ln] pQ/k'l:tsfsf] kf]sf] a'em\g'eGbf klxn] d'r'Nsf u/L l;naGbL u/]sf] l;n / k|ltlglw /flvPsf]df lghsf] ;d]t b:tvt 7Ls 5, 5}g /fd|/L x]g'{ kb{5 .
-#_
k|yd sf]8gDa/ /flv;s]kl5 cw{sl§sf] l;naGbL kf]sf cfof]usf] sfof{nosf] xsdf k/LIff ;~rfng ug]{ zfvfn] /fVg] / cGo ;ldltsf] xsdf eg] cfof]un] tf]s] cg';f/ cw{sl§sf] l;naGbL kf]sf / pQ/k'l:tsf tf]lsPsf] sfof{nodf a'emfpg' kb{5 . k|yd sf]8gDa/ /fVbf s] s:tf] k|lqmofaf6 sf]8gDa/ nufOPsf] 5 ;f]sf] Joxf]/f ;a} v'nfP/ /fVg'kg]{5 .
-$_ k|yd sf]8gDa/ c+lst ul/;lsPsf pQ/k'l:tsfx? bf]>f] sf]8gDa/ /fVg] k|of]hgsf] nflu cfof]usf] ;lrjn] tf]s]sf] zfvfk|d'v jf clws[t ;dIf a'emfpg' kb{5 . bf]>f] sf]8gDa/ /fVg] sd{rf/L klxnf] sf]8gDa/ /fVg] sd{rf/L eGbf leGg x'g'kb{5 .
-%_
a'+bf g+= # / $ df pNn]v ePsf] cw{sl§sf] l;naGbL kf]sf lnlvt k/LIffsf] glthf k|sfzgsf nflu lnlvt ?kdf dfu eO gcfP;Dd s;}n] s]xL ug{ gkfpg] u/L uf]Ko ?kdf ;'/Iffk"j{s cfof]usf] sfof{nosf] xsdf k/LIff ;~rfng ug]{ zfvfn] / cGo sfof{no jf ;ldltsf] xsdf cfof]un] clVtof/ u/] cg';f/sf] sfof{no jf ;ldltsf] k|d'vn] jf clws[t sd{rf/Ln] lhNnf lnO /fVg'kb{5 / lnlvt k/LIffsf] glthf k|sfzg ug'{eGbf cufl8 clVtof/jfnfsf] :jLs[t lnP/ tf]lsPsf] zfvf jf kbflwsf/LnfO{ e/kfO{ u/fO a'emfpg' kb{5 .
-^_
låtLo sf]8gDa/ c+lst ul/;lsPsf pQ/k'l:tsfx? l;naGbL u/L k/LIf0f k|of]hgsf] nflu lnlvt k/LIff glthf zfvfdf a'emfpg' kb{5 .
 
 


dfly

 
 

kl/R5]b @

lnlvt k/LIffsf] glthf k|sfzg

 
     
  !%= lnlvt k/LIff ;+rfng / gtLhf k|sfzg ;DaGwL Joj:yf Mk|Zgkq tof/ u/fpg], lnlvt k/LIff, glthf k|sfzg ug]{ cflb af/]df cfof]u / s]Gb|Lo tyf If]qLo :t/sf ;ldltx? Pj+ clws[t sd{rf/Laf6 ug'{kg]{ sfox{x? lgDg adf]lhd x'g]5g\ M

-s_ k/LIff ;DaGwL sfd M

-!_
;DalGwt zfvfx?;Fu ;dGjo u/L k/LIffsf] ldlt lgwf{/0f ug]{ .
-@_ k|Zg–kqx? k/LIff sfo{qmddf afwf gkg]{ u/L oyf]lrt ;dodf l56f] ;fwgåf/f ljleGg s]Gb|df k7fpg] .
-#_ k/LIffsf lgldQ k|Zgkq tof/ u/L u/fO ;DalGwt ;a} s]Gb|fWoIfx?nfO{ pknAw u/fpg] . 5flkPsf] jf lnyf] ul/Psf] k|Zgkqsf] ;ª\Vof ;d]t hgfO{ o:tf] sfo{df ;+nUg sd{rf/Lx?sf] ;xL5fk ;d]t u/fO /lhi6/df /]s8{ /fVg] .
-$_ bf]>f] sf]8gDa/ /fVg] clws[t JolQmaf6 k|fKt pQ/k'l:tsf l;naGbL gvf]nLsg k/LIfs sxfF k/LIf0fsf] nflu k7fpg] .
-%_ pQ/k'l:tsf k/LIf0fsf] nflu k7fpFbf /lhi6/df ;+s]t lrGx sfod u/L ;DalGwt ljifosf] k|Zgkq, pQ/tflnsf, kmf/fd -dfs{l;6_ cflb /fv]/ k/LIf0f u/L lkmtf{ a'emfpg' kg]{ ;dofjlw pNn]v u/L uf]Ko ?kaf6 k7fpg] / lkmtf{ a'emfpg] cfjZos Joj:yf ug]{ .
-^_
k/LIfs sxfF pQ/k'l:tsf hfFRg k7fpFbf cg';"rL – ( df pNn]lvt gd"gf adf]lhdsf] cg'/f]wkq / k/LIfsn] kfngf ug'{kg]{ cfrf/;+lxtf klg k7fpg' kb{5 .

-v_ pQ/k'l:tsf ?h' ug]{ ;DaGwdf M k/LIfsaf6 pQ/k'l:tsf hfFrL lkmtf{ cfPkl5 k/LIfsaf6 k|bfg ul/Psf] c+s pQ/k'l:tsf / dfs{l;6 le8fO ?h' ug'kg]{5 .

-u_ pQ/ k'l:tsf ;+k/LIf0f ;DaGwdf M cfof]un] rfx]df k/LIfsx?af6 k/LIf0f eO{ cfPsf] pQ/k'l:tsfx? lj1 jf ljz]if1x? ;lDdlnt ;Dk/LIf0f ;ldltaf6 ;Dk/LIf0f ug{ ;lsg]5 .

-3_ 6]a'n]zg tyf glthf k|sfzg
-!_
;a} k|fKtfªs x? k|fKtfªs kf]li6ª /lhi6/df bf]>f] sf]8gDa/ cg';f/ kf]li6ª ug]{ . ;f] kf]li6ª u/]sf] ;a} 7Ls 5, 5}g sd;]sd b'O{ k6s ?h' u/L hfFrL x]g]{ / To;kl5 cfof]uaf6 lgwf{l/t l;4fGtcg';f/ lgodfjnLsf] lgod @) sf] pklgod -#_ d'tfljs yKg'kg]{ k|ltzt ;d]t ykL glthf k|sfzgsf nflu bf]>f] sf]8gDa/ cg';f/ cfof]u jf cfof]uåf/f clwsf/ k|fKt lgsfodf k]z ug'{ kb{5 .
-@_
bf]>f] sf]8gDa/sf] cfwf/df 5gf}6 ;"rL tof/ u/L ;DalGwt ;a} txx?df k]z eO{ lg0f{o eO;s]kl5 k|yd sf]8gDa/ /fVg] zfvf Pj+ clws[t sd{rf/L;Fu k|yd tyf låtLo sf]8 g+= sf] cws§L l;naGbL vfd l/tk"j{s hf] h] ug'{kg]{ xf] u/L k|fKt ug'{kb{5 . ;f] ;a} k|fKt ePkl5 glthf k|sfzgdf ;+nUg clws[t JolQm jf ;ldlt jf clws[t sd{rf/Ln] k|dfl0ft u/L l;naGbL vf]Ng' kb{5 . låtLo sf]8gDa/af6 k|yd sf]8gDa/ kQf nufO plNnlvt sf]8gDa/;Fu ;DalGwt pDd]bjf/sf] gfd, y/, /f]n gDa/ cg';f/ ldn]sf] 5, 5}g, hfFRg' kb{5 . To;kl5 pDd]bjf/x?sf] gfdsf] j0ff{g'qmdsf] cfwf/df tLgk':t] ;lxtsf] glthf k|sflzt ug'{ kb{5 .;f] glthf k|sflzt ubf{ cGo k/LIff tyf cGtjf{tf{ x'g] ldlt;d]t pNn]v ug'{kb{5 .
-#_
lnlvt k/LIffsf] glthf k|sflzt gfdfjnLdf k/]sf pDd]bjf/sf] k|fKtfª tflnsf -cg';"rL–!^ adf]lhd_ tof/ u/L ;f] k|fKtfª tflnsf vfd]sf] l;naGbL vfd of]Uotfqmd k|sflzt ug]{ ;dodf dfq cGtjf{tf{ tyf l;kmfl/z zfvfaf6 dfu ePkl5 ;f] zfvfnfO{ e/kfO{ u/fO a'emfpg' kb{5 .
-$_
lnlvt k/LIffsf] glthf k|sflzt eO;s]kl5 k'gof]{u u/fpg rfxg] pDd]bjf/n] ;f] kbsf nflu tf]lsPsf] k/LIff b:t'/sf] cfwf /sd /fh:j vftfdf hDdf u/]sf] a}+s ef}r/ ;lxt lnlvt k/LIff glthf k|sflzt ePsf] ldltn] æ:yfoL cWofkg cg'dltkqsf] lnlvt k/LIffsf] glthfsf nfluÆ ;fdfGotof !% lbgleq sf/jfxL 6'+UofO{ lbg' kb{5 .


dfly
 
     
 
kl/R5]b $
cGtjf{tf{ / of]Uotfqmdsf ;DaGwdf
 
     
  !^= cGtjf{tf{ M
-s_
b/vf:t lng] zfvf, pkzfvf jf sd{rf/Ln] cGtjf{tf{ x'g] kbsf pDd]bjf/x?sf] b/vf:t kmf/fd b/vf:tsf] clGtd Dofbkl5 t'?Gt / lnlvt k/LIff ;d]t x'g] kbsf] xsdf lnlvt k/LIffsf] glthf k|sfzg ePkZrft\ cGtjf{tf{sf] nflu 5gf}6 ePsf pDd]bjf/x?sf] dfq b/vf:t kmf/fd cGtjf{tf{ ;~rfng ug]{ ;DalGwt zfvf jf sd{rf/LnfO{ a'emfpg' kb{5 .
-v_
cGtjf{tf{sf nflu bIfx?sf] gfdfjnL ljifo cg';f/ :ki6 x'g] u/L ;dod} tof/ ug]{ u/fpg] / o;/L tof/ ePsf] gfdfjnL :jLs[t ;d]t u/fO{ uf]Ko tj/af6 /fVg], /fVg nufpg] .
-u_
;fwf/0ftM cGtjf{tf{ x'g] ldltsf] Pslbg cufj} cfof]u jf cfof]uaf6 clwsf/ k|fKt clwsf/L÷ljz]if1÷ljz]if1x? dgf]lgt u/fO /fVg] .
-3_
dgf]lgt ljz]if1÷ljz]if1x?nfO{ cGtjf{tf{ x'g] ldltsf] ;fwf/0ftM Pslbg cufl8 uf]Ko t/Lsfn] ;"rgf u/L cfdlGqt ug'{ u/fpg' kg]{5 .
-ª_
cGtjf{tf{ ;dodf s'g} ljz]if1÷ljz]if1x? $% ldg]6;Dd kv{bf klg lghx? pkl:yt gePdf tTsfn csf]{ bIf÷ljz]if1sf] Joj:yf u/L cGtjf{tf{ ;~rfng ug{' u/fpg' kg]{5 .
-r_
cGtjf{tf{ x'g] lbg pDd]bjf/n] k]z u/]sf k|dfl0ft sfuhftx? ;Ssn k|lt;Fu le8fO x]g]{ / k|j]z kq klg hfFrL xflh/ lng' kb{5 . ;]jf kfpg] p2]Zon] z}lIfs of]Uotf, pd]/, gful/stf, cg'ej cflb 9fF6]sf] k|dfl0ft x'g cfPdf To:tf] k/LIffyL{nfO{ cGtjf{tf{df ;fd]n gu/fO lghsf] b/vf:t /2 ug'{kg]{5 .
-5_
cGtjf{tf{ kmf/fddf s'g} kbsf] lj1fkgdf cGtjf{tf{ ;ldltsf cWoIf tyf ;b:ox?sf klt, kTgL, sfsf, sfsL, dfdf, dfOh", km'k", km'kfh', bfh', efO, lbbL, alxgL, efph", a'xf/L, legfh', HjfO{+, ;fnf, ;fnL, 5f]/f, 5f]/L elthf, elthL ef~hf, ef~hL, dfdfsf] 5f]/f5f]/L tyf km'k"sf 5f]/f5f]/L dWo] s'g} gftf kg]{ ePdf lghsf]] cGtjf{tf{df a:g' x'Fb}g . cGtjf{tf{ kmf/fdsf] gd"gf cg';"rL–!) df pNn]v eP adf]lhd x'g]5 .
-em_
k|To]s cGtjf{tf{stf{x?nfO{ lj1fkg cg';f/ cGtjf{tf{ x'g] pDd]bjf/sf] JolQmut ljj/0f (Bio-data) ;d]t ! k|lt clgjfo{ ?kn] pknAw u/fpg'[ kb{5 . JolQmut ljj/0fsf] 9f+rf cg';"rL– !! adf]lhdsf] x'g]5 .
-`~f`_
l/Qm lzIfs kbk"lt{sf] nflu x'g] cGtjf{tf{df cª\s lb+bf s"n k"0ff{ªsf] &) k|ltzteGbf al9 / #% k|ltzteGbf 3l6 cª\s lbg' k/]df ;f]sf] sf/0f ;d]t cGtjf{tf{sf/n] g} hgfpg' kb{5 . sf/0f ghgfPdf al9df &) k|ltzt / 3l6df #% k|ltzt dfq dfgL cª\s u0fgf ul/g]5 . cGtjf{tf{df pkl:yt cGtjf{tf{sf/x? dWo] %) k|ltzt eGbf a9Ln] sf/0f hgfO &) k|ltzt eGbf a9L jf #% k|ltzt eGbf 36L hgfPsf] 5 eg] dfq pQm c+s u0fgf ul/g]5 . cGoyf clwstdtk{m &) c+s / Go"gtdtk{m #% c+s dfq sfod ul/g]5 .

 
     
  !&= 5'6 cGtjf{tf{ ;DaGwL Joj:yf M lgodfjnLsf] lgod @# df pNn]v ePsf] clGtd tyf 5'6 cGtjf{tf{ ;DaGwL Joj:yf afx]s cGo k/LIffsf] xsdf lgwf{l/t sfo{qmddf cg'kl:yt x'g] pDd]bjf/n] k'gM k/LIff lbg kfpg] 5}g . lgodfg';f/ 5'6 cGtjf{tf{ lbg kfpg] pDd]bjf/x?n] ;f] jfktsf] b:t'/ dfWolds lzIfs, lgDgdfWolds lzIfs / k|fylds lzIfssf nflu qmdzM ?= @))., !%). / !)). /fh:j vftfdf hDdf u/L ef}r/ ;lxt lgj]bg lbg'kg]{5 .  
     
  !*= of]Uotfqmd M of]Uotfqmd ;lxt l;kmfl/zsf] ;"rgf cGtjf{tf{ ;lsPsf] ;fwf/0ftof #% lbgleq k|sflzt ug'{kb{5 . of]Uotfqmd tof/ ubf{ b]xfosf s'/fdf Wofg lbg'kb{5 M

-s_ of]Uotfqmd tof/ u/L l;kmfl/z ubf{ pDd]bjf/ cGo lj1fkg jf kbsf] k/lIffdf bf]xf]l/Psf] ePklg klxn] cGtjf{tf{sf] sfo{ 6'+lu;s]sf] / k|lqmof k"/f eO;s]sf] lj1fkgsf] of]Uotfqmd klxn] tof/ u/L l;kmfl/z ug]{ / cGo lj1fkg cGtu{tsf kbsf] l;kmfl/z ubf{ ;dfg tx jf dflyNnf] txdf klxnf l;kmfl/z eO;s]sf pDd]bjf/sf] gfd x6fO afFsL pDd]bjf/af6 of]Uotfqmd tof/ u/L l;kmfl/z ug]{ .
-v_ v'nf / a9'jfsf] xsdf cGtjf{tf{ ldltsf] h]i7tf sfod u/L of]Uotfqmd k|sflzt ug]{ .
-u_ cGtjf{tf{ ldlt Pp6} eO{ h]i7tf 5'6\ofpg g;lsPsf]df lnlvt k/LIff x'g] lj1fkgdf lnlvt k/LIffsf] glthf ldlt / lnlvt k/LIff gx'g] lj1fkgdf lj1fkg ldlt / lj1fkg ldlt ;d]t h'w]sf]df lj1fkg gDa/sf] h]i7tf sfod u/L of]Uotfqmd k|sflzt ug]{ .
-3_ pko"{Qm cg';f/sf] Joj:yf ePsf]df s'g} lj1fkgsf] c+u gk'u]sf] eP ;f] c+u gk'u]sf] sf/0faf6 c+u k'u]sf], t/ qmddf kl5 k/]sf lj1fkgsf] of]Uotfqmdsf] k|sfzg g/f]sL gk'u]sfsf] xsdf c+u k'u]kl5 of]Uotfqmd k|sflzt ug]{ .
 
     
  !(= of]Uotfqmd lgwf{/0f M

-s_ of]Uotfqmd tof/ ubf{ s'n k|fKtfªs a/fa/ x'g cfPdf lgDgcg';f/ qmd sfod ug'{kb{5 .
-!_
lnlvt k/LIff;d]t x'g] kbsf nflu lnlvt k/LIffdf a9L c+s k|fKt ug]{nfO{ dflyNnf] qmddf /fVg] .
-@_ lnlvt k/LIffsf] s'n k|fKtfªs klg a/fa/ ePdf cGtjf{tf{df h;sf] c+s a9L 5, To;}nfO{ dflyNnf] qmddf /fVg] .
-#_ pQm -!_ / -@_ df klg a/fa/ c+s eP lj1fkg x'+bf tf]lsPsf] Go"gtd z}lIfs of]Uotfdf h;sf] a9\tf c+s / >]0fL 5, p;}nfO{ dflyNnf] qmddf /fVg] . o;/L lgwf{/0f ubf{ pDd]bjf/n] k|fKt u/]sf] nAwfª\skq (Mark Sheet) nfO{ cfwf/ dfGg' kg]{5 .
-$_ lnlvt k/LIff, cGtjf{tf{ / z}lIfs of]Uotf ;a}df a/fa/ c+s ePdf v'nfsf] xsdf gf]s/L cjlwsf] cg'ej ;d]tsf] cfwf/ lng] / a9'jf k|ltof]lutfsf] xsdf Ps tx d'gLsf] kbsf] ;d]t h]i7tfsf] cfwf/ lnO{ h;sf] a9L gf]s/L 5, p;nfO{ dflyNnf] qmddf /fVg] .
-%_ pko'{Qm ;a} cj:yfdf a/fa/ c+s ePsf] v08df pd]/nfO{ dfGotf lbO{ h;sf] pd]/ a9L x'G5, To;nfO{ dflyNnf] qmddf /fVg] .

 
     
 

@)= lzIfs kbk"lt{sf nflu k|x/L k|ltj]bg M

-s_ cfof]un] lzIfs kbk"lt{sf] nflu lnlvt k/LIff x'g]df lnlvt k/LIffsf] glthf k|sflzt ePkl5 / cGtjf{tf{ dfq x'g]df b/vf:t kmf/fd :jLs[t ePkl5 ;DalGwt pDd]bjf/sf] k|x/L k|ltj]bg lng'kb{5 . o;sf] nflu pDd]bjf/sf] Psk|lt j}olQms ljj/0f kmf/fd ;d]t cg';"rL–!@ sf] 9fFrfdf ;DalGwt lhNnfsf] k|d'v lhNnf clwsf/LsxfF k7fpg' kb{5 . t/ ;fd'bflos ljBfnosf] :yfoL axfnjfnf lzIfssf] xsdf k|x/L k|ltj]bg a'‰g' kg]{5}g .
-v_ s'g} pdd]bjf/sf] k|lts'n k|x/L k|ltj]bg k|fKt ePdf To:tf] pDd]bjf/sf] ljifodf sf/jfxL u/L cfof]uaf6 ePsf] lg0f{o cg';f/ ug'{kb{5 .
-u_ l;kmfl/zkq ;fy pDd]bjf/sf] b/vf:t kmf/fd ! -Ps_ k|lt / b/vf:t kmf/fd;fy k]z ePsf] k|df0fkqx?sf] k|ltlnlkx? ;d]t k7fpg' kg]{5 .
-3_ k|x/L k|ltj]bgsf nflu n]vL k7fO;s]kl5 of]Uotfqmd tyf l;kmfl/zsf] ;"rgf k|sflzt ug{ ;lsg]5 . k/LIf0fsfnleq s;}sf] k|lts'n k|x/L k|ltj]bg k|fKt x'g cfPdf cfjZos sfof{y{ lgo'lQmsf] clwsf/L sxfF k7fpg' kb{5 .


 
  @!= l;kmfl/z ubf{ ckgfpg' kg]{ ljlw M

-s_ lj1fkg xfJxfg ePsf] ldltn] ;fdfGotof ( dxLgf leq lgo'lQmsf] nflu l;kmfl/z ul/;Sg' kg]{5 .
-v_ lzIfs kbdf lgo'lQmsf nflu l;kmfl/z u/L k7fpFbf ;DalGwt lhNnf lzIff sfof{nodf Psd'i6 l;kmfl/z u/L k7fpg' kb{5 .
-u_ k|x/L k|ltj]bgsf nflu n]vL k7fO;s]kl5 of]Uotfqmd tyf l;kmfl/zsf] ;"rgf k|sflzt ug{ ;lsg]5 . k/LIf0fsfnleq s;}sf] k|lts'n k|x/L k|ltj]bg k|fKt x'g cfPdf cfjZos sfof{y{ lgo'lQmsf] clwsf/L sxfF k7fpg' kb{5 .
-3_ k|Tofof]lht clwsf/ k|of]u ug]{ lgsfo jf clwsf/Ln] l;kmfl/z ul/;s]kl5 l;kmfl/zsf] hfgsf/L cfof]usf] sfof{nodf cljnDa k7fpg' kg]{5 .
-ª_ lgo'lQm lbg] clwsf/Ln] #) lbg leq of]Uotfqmd cg';f/ lgo'lQm lbg'kg]{ s'/f l;kmfl/zkqdf pNn]v ug'{kb{5 . ;f] Dofbleq lgo'lQm glbPdf To;sf] dgfl;j sf/0f ;lxt To;sf] ljj/0f cfof]usf] hfgsf/Lsf nflu k7fpg' kb{5 . lgo'lQm lb+bf of]Uotfqmdsf] cfwf/df ;Dej eP;Dd pDd]bjf/n] 5gf}6 u/]sf ljBfnox?df lgo'lQm ug'{kg]{5 .
-r_ l;kmfl/z ePsf pDd]bjf/x?sf] tLg k':t] ;lxt kb, ;]jf, tx, >]0fL, ljifo, lj1fkg gDa/, l;kmfl/z ldlt OToflb pNn]v u/L /lhi6/df nut /fVg' kb{5 .
-5_ lnlvt k/LIffsf] glthf k|sfzgubf{ / of]Uotfqmdsf] cfwf/df l;kmfl/z ubf{ ;dfg >]0fLdf jf dflyNnf] >]0fLdf klxn] g} l;kmfl/z e};s]sf] pDd]bjf/x?sf] gfd of]Uotfqmdaf6 x6fO ;f] :yfgdf of]Uotfqmdfg';f/sf cGo pDd]bjf/ /fvL glthf k|sfzg jf l;kmfl/z ug'{kb{5 . pQm s'/fsf] hfgsf/L cof]usf] lnlvt k/LIff glthf zfvf / cGtjf{tf{ tyf l;kmfl/z zfvfnfO{ ;d]t lbg'kb{5 .

 
     
  @@= j}slNks pDd]bjf/ l;kmfl/z ;DaGwL Joj:yf M l;kmfl/z ubf{ v'nf k|ltof]lutfsf] xsdf lj1fkgdf k|sflzt kb;+Vofsf] !) -bz_ k|ltzt;Dd / 36Ldf @ hgf;Dd pDd]bjf/x?sf] gfd j}slNks ;"rLdf /fVg ;lsg]5 . To:tf] j}slNks ;"rLaf6 b]xfosf] cj:yfdf of]Uotfqmdfg';f/ l;kmfl/z ul/g]5 .

-s_ l;kmfl/z ul/Psf] pDd]bjf/n] lgo'lQmsf] ;"rgf kfPsf] jf ;"rgf k|sflzt ePsf] ldltn] #) lbgleq lgo'lQm glnPdf, jf
-v_ l;kmfl/z ul/Psf] pDd]bjf/sf] d[To' eO{ jf lghn] /fhLgfdf lbO{ jf lghsf] dflyNnf] kbdf lgo'lQm eO k/LIf0fsfn leq} lghn] lgo'lQm lnPsf] l/Qm x'g cfPdf,
-u_ v08 -s_ / -v_ sf] cj:yf k/L l/Qm ePsf] kbk"lt{ ug'{k/]df lgo'lQmsf] clwsf/Ln] s'g cj:yf k/L kb l/Qm ePsf] xf], ;f] v'nfO j}slNks ;"rLaf6 pDd]bjf/sf] lgo'lQm u/L ;f]sf] hfgsf/L cfof]unfO{ lbg' kg]{5 .
-3_ j}slNks l;kmfl/z ;Dagwdf h'g;'s} s'/f n]lvPsf] ePtfklg cfof]un] l;kmfl/z u/]sf] ldltn] ! jif{ gf3]kl5 s'g}klg j}slNks pDd]bjf/nfO{ l;kmfl/z lgo'lQm ul/g] 5}g .
 
     
 

kl/R5]b %
:yfoL cWofkg cg'dltkq
 
     
  @# :yfoL cWofkg cg'dltkq ;DaGwL Joj:yf M

-!_
cfof]un] cWofkg cg'dltkq lbg] k|of]hgsf] nflu lzIfs ;]jf cfof]u lgodfjnL, @)%& sf] lgod ^s sf] v08 -!_ / -@_ adf]lhd cfof]un] ;"rgf k|sflzt ug]{5 .
-@_ pDd]bjf/n] cWofkg cg'dltkqsf] nflu cfof]un] lgwf{/0f u/]sf] 9fFrf adf]lhdaf] b/vf:t kmf/fd e/L a'emfpg' kg]{5 . cWofkg cg'dltkqsf] nflu klg cg';"rL–# adf]lhdsf] b/vf:t kmf/fd eg'kg]{5 .
-#_ b/vf:t kmf/fd a'emfpFbf lgodfjnLsf] lgod !) -r!_ / -5_ sf] v08 -!_ afx]s o;} sfo{ljlwsf] g+= ^ df n]lvP adf]lhdsf] a'+bfx?sf] clwgleq /xL a'emfpg ;lsg]5 .
-$_ dfly a'+bf g+= ! adf]lhd ;~rfng x'g] lnlvt k/LIffsf] k"0ff{ªs lzIfs ;]jf cfof]u lgodfjnL, @)%& sf] lgod ^s sf] pklgod -%_ adf]lhd x'g]5 .
-%_ cWofkg cg'dltkqsf] nflu lnlvt k/LIff b:t'/ b]xfo adf]lhd tf]lsPsf] 5 . k/LIff b:t'/ g]kfn ;/sf/sf] /fh:j vftf g+= !!%^) df lt/L b/vf:t ;fy ;f]sf] ef}r/ jf /;Lb ;+nUg ug'{kb{5 .
k/LIff b:t'/

l;=g+=
tx
/sd
!=
dfWolds tx
?= #)).
@=
lgDgdfWolds tx
?= @)).
#=
k|fylds tx
–?= !%).

cGtjf{tf{ b:t'/
lnlvt k/LIff ;d]t x'g]df cGtjf{tf{sf] nflu k'gM csf]{ 5'§} b:t'/ lnOg] 5}g . t/ cGtjf{tf{ dfq x'g] cj:yfdf ;f] jfkt b]xfo adf]lhd cGtjf{tf{ b:t'/ ae'mfpg' kg]{5 .

l;=g+=
tx
/sd
!=
dfWolds tx
?= !%).
@=
lgDgdfWolds tx
?= !)).
#=
k|fylds tx
?= &%.
-^_ cWofkg cg'dltkqsf] lnlvt k/LIff, cGtjf{tf{ / glthf k|sfzg ;DaGwL sfo{ljlw v'nf k|ltof]lutfsf nflu lgwf{/0f eP adf]lhd g} x'g]5 . t/ cGtjf{tf{ dfq x'g] k/LIffdf #% eGbf sd / &) k|ltzt eGbf a9L c+s lbg sf/0f v'nfpg' kg]{5}g .

 
  @$= axfnjfnf lzIfsnfO{ lbOg] cWofkg cg'dltkq ;DaGwL Joj:yf M
lgodfjnLsf] lgod ^ v adf]lhd axfnjfnf lzIfsnfO{ k|bfg ul/g] cWofkg cg'dltkqsf] ;Gbe{df cfof]un] cGtjf{tf{ dfq lngsf] nflu cGtjf{tf{ lng] ldlt, ;do / 7fpF ;fj{hlgs ;"rgfåf/f hfgsf/L u/fpg' kb{5 . pDd]bjf/n] klg ;f] ;"rgfdf tf]lsPsf] ;dodf cfkm\gf] ;fydf /x]sf ;Ssn k|df0fkqx?, xfn;fn} lvlrPsf] kmf]6f] ;d]t lnO :jo+ pkl:yt x'g'kg]{5 .
 
     
 

@%= axfnjfnf :yfoL lzIfsnfO{ cWofkg cg'dltkq k|bfg ug{ lnOg] cGtjf{tf{sf] c+s ljefhg M axfnjfnf :yfoL lzIfsnfO{ k|bfg ul/g] cWofkg cg'dltkqsf] cGtjf{tf{sf] s'n k"0ff{ª\s @% / pQL0ff{ª\s !) x'g]5 . o; k|of]hgsf] nflu cGtjf{tf{ kmf/fd cg';"rL–@! adf]lhd x'g]5 .

-s_ z}lIfs of]Uotf jfkt ! c+s M -k|yd >]0fL–! c+s, låtLo >]0fL–)=% c+s / t[tLo >]0fL–) c+s_
-v_ tflnd of]Uotf jfkt @ c+s M -!) dxLg] tflndnfO{–@ c+s, kfFr dxLg] tflndnfO{–! c+s / @=% dxLg] tflndnfO{–)=% c+s_
-u_ JolQmTj jfkt ! c+s M -:ki6af]nL, xFl;nf] cg';f/, ;/;kmfO{, k|:t'tLs/0f, ts{zlQm cflb_
-3_ ljifoj:t' jfkt–@! c+s
-!_
;DalGwt txsf] ljifoj:t'sf] 1fg !
-@_ l;DalGwt txsf] nflu cfjZos kg]{ z}lIfs of]Uotfsf] ljifoj:t'sf] 1fg ^ c+s
-#_ lzIf0f ;DaGwL of]hgf / sIff Joj:yfkg, z}lIfs ;fdu|L lgdf{0f / k|of]u, lzIf0fljlwsf] k|of]u, ljBfno ;d'bfo ;DaGw !) c+s
-ª_ cWofkg cg'dltkqsf nflu pDd]bjf/x?sf] z}lIfs of]Uotf tyf tflndsf] c+s u0fgf kmf/fd / k/LIffkmn k|sfzgsf] nflu 6]a'n]zg tflnsf cg';"rL !* / @) df Joj:yf ul/Psf] 5 .


dfly

 
     
  @^= ljz]if cWofkg cg'dltkq ;DaGwL Joj:yf M
lgodfjnLdfsf] lgod ^u adf]lhdsf] ljz]if cWofkg cg'dltkqsf] nflu lnOg] cGtj{tf{ ;DaGwL Joj:yf cfof]usf] ldlt @)%(.@.@( sf] lg0f{o adf]lhd x'g]5 .
 
     
  @&= cGtjf{tf{ ;ldlt tyf Joj:yfkg ;ldltsf] Joj:yf M
cWofkg cg'dltkqsf nflu lnOg] cGtjf{tf{sf] nflu cfof]un] cGtjf{tf{ ;ldlt u7g ug]{5 . cfjZos ePdf cfof]un] cGtjf{tf{ Joj:yfkg ;ldlt ;d]t u7g ug{ ;Sg]5 .
 
     
  @*= cGtjf{tf{ Joj:yfkg ;ldltsf] sfo{ M
cWofkg Joj:yfkg ;ldltn] cWofkg cg'dltkqsf] nflu cGtjf{tf{ lng ul7t cGtjf{tf{ ;ldltsf] sfo{ ;+rfng u/fpg], cg'udg ug]{ / ;~rflnt cGtjf{tf{sf] cGtjf{tf{ ;ldltsf ;b:ox?af6 c+s k|bfg ul/Psf kmf/fdx? l;naGb u/fO cfof]udf k7fpg nufpg] Joj:yf ug'{kb{5 . o; ;DaGwdf s'g} ;d:of cfOk/]df cfof]unfO{ tTsfn hfgsf/L u/fO lgsf;f eP adf]lhd ug'{kb{5 .
 
     
  @(= cGtjf{tf{ Joj:yfkg ;ldltsf] cGo sfo{ M
cGtjf{tf{ Joj:yfkg ;ldltsf] cGo sfo{ lgDgadf]lhd x'g]5 .

-s_ Pp6f cGtjf{tf{ ;ldltn] k|To]s lbg a9Ldf b'O{ l;km\6 u/L %) hgfsf] cGtjf{tf{ lng] Joj:yf cGtjf{tf{ Joj:yfkg ;ldltn] ldnfpg' kg]{5 .
-v_ cGtjf{tf{ ;d]t ;dkGg ug'{kg]{df ;f] ;DkGg ePkl5 glthf k|sfzgsf] sfd ;d]t u/fpg cfof]un] clwsf/ k|Tofof]hg ug{ ;Sg]5 . To;/L clwsf/ k|tofof]hg ePsf]df cGtjf{tf{ ;DkGg ePkl5 cGtjf{tf{ ;ldltsf] /f]xj/df cGtjf{tf{ kmf/fd l;naGbL ug]{ / glthfsf] nflu 6]a'n]zg ug{ l;naGbL kf]sf vf]Nbf d'r'Nsf u/L vf]Ng' kg]{5 .
-u_ l;naGbL cGtjf{tf{ kmf/fd vf]lnPsf] lbgdf ;f]sf] k/LIffkmn ;f]xL lbg / gEofpg] ePdf sf/0f vf]nL a9Ldf # lbg leq k|sflzt u/L cfof]udf hfgsf/L u/fpg' kg]{5 .

 
     
 

#)= o; kl/R5]b adf]lhd / o; sfo{ljlwsf b]xfo kl/R5]b af/] :ki6tf M

o; kl/R5]bdf pNn]v ePsf] s'/fx?df o;} kl/R5]b adf]lhd / cGo sfo{ljlwsf] xsdf dfly kl/R5]b !, @, # / $ cg';f/ x'g]5 .

 
     
 
kl/R5]b ^
ljljw
 
     
  #!= cfof]usf] k|ToIf lgoGq0f M k/LIff ;+rfng tyf glthf k|sfzg ;+aGwL sfo{df cfof]usf] k|ToIf lgoGq0f / /]vb]v /xg]5 .  
     
  #@= k/LIffsf] k"0ff{ª\sM cfof]uaf6 lnOg] ljleGg lnlvt, cGtjf{tf{ / k|of]ufTds k/LIffsf] k"0ff{ª\s pQL0ff{ª\s sfg"g adf]lhdsf] x'g]5 .  
     
  ##= k/LIff ;DaGwL uf]kgLotf sfod /fVg'kg]{ M k/LIff ;DaGwL sfo{df cfjZos uf]kgLotf sfod /fVg] bfloTj ;f] sfddf ;+nUg ;a} JolQm / sd{rf/Lsf] x'g]5 . uf]kgLotf sfod /x] g/x]sf] lgu/fgL ug]{ d'Vo bfloTj cfof]u jf cfof]uaf6 clws[t JolQm÷k|zf;lso k|d'vsf] x'g]5 .  
     
  #$= k/LIffsf] kfl/>lds Pj+ cGo ;'ljwf ;DaGwL M– cfof]uåf/f ;~rflnt k/LIff ;DagwL sfo{df ;+nUg ;ldlt, lj1, sd{rf/LnfO{ k|bfg ul/g] eQf, vfhfvr{ / cGo ;'ljwf cfof]un] tf]s] adf]lhd x'g]5 .  
     
  #% cg';"rLdf ;dfj]z u/]sf] cfof]uaf6 k|Zgkq k7fpFbfsf] kqsf] 9fFrf cg';"rL–!#, ljifout k|Zgsf] k|fKtfª\s tflnsf cg';"rL !$ j:t'ut -ax'pQ/_ k|Zgsf] k|fKtfª\s tflnsf cg';"rL–!%, lnlvt k/LIffaf6 cGtjf{tf{sf] nflu 5gf}6 pDd]bjf/sf ]k|fKtfª\s tflnsf cg';"rL !^, cGtjf{tf{sf] xflh/L kmf/fd cg';"rL !&,] nflu z}lIfs tyf tflndsf] c+s u0fgf kmf/fd cg';"rL !*, lzIfs kbsf] of]Uotfqmdsf] kmf/fdsf] 9frf cg';"rL !(, / cWofkg cg'dltkqsf] k/LIffkmn k|sfzgsf] nflu 6]a'n]zg tflnsf cg';"rL @) adf]lhd x'g]5 .  
     
  #^= ph'/L ug{ ;Sg]

-!_
cfof]uåf/f k|Tofof]lht clwsf/ cg';f/ pDd]bjf/ 5gf}6 eO{ l;kmfl/z x'g] pDd]bjf/sf] gfdfjnL k|sflzt ;"rgfdf lgo'lQmsf] nflu l;kmfl/;df :yfg gkfO{ lrQ ga'‰g] pDd]bjf/n] :yfg kfpg'kg]{ :ki6 cfwf/x? ;d]t v'nfO To:tf] ;"rgf k|sflzt eP u/]sf] ldltn] !% lbgleq cfof]udf jf cfof]un] tf]lslbPsf] clwsf/L ;dIf ph'/L ug{ ;Sg]5 .
-@_ o;/L kg{ cfPsf] ph'/L pk/ cfof]u jf ;DalGwt clwsf/Ln] cfjZos 5fglag u/L #) lbgleq ph'/Lsf] 6'ª\uf] nufO;Sg' kg]{5 .

 
     
  #&= afwf c8\rg km'sfpg ;Sg] M– o; sfo{ljlwdf pNn]lvt Joj:yfsf ;DaGwdf s'g} afwf c8\rg cfO{ k/]df cfof]un] To:tf] afwf c8\rg km'sfpg] 5 .  
     
  #*= vf/]hL M /fli6«o lzIfs ;]jf cfof]u sfo{ljlw, @)%& nfO{ vf/]h ul/Psf] 5 .  
     
 
dfly
 
 
cg';"rL #
-g+= ^ sf] v08 -u_ ;+u;DalGwt_
lzIfs ;]jf cfof]u
b/vf:t kmf/fd
-;a} txsf lzIfs kbsf] v'nf k|ltof]lutfTds k/LIffsf nflu_
 
     
 
sfof{no k|of]hgsf] nflu
b/vf:t btf{ g+=
/f]n g+=
xfn} lvr]sf] kf;kf]6{ ;fOhsf] d'vfs[lt k"/} b]lvg] t:jL/ oxfF 6f:g] / t:jL/ / kmf/fddf kg]{ u/L pSd]bjf/n] ;xL ug]{ .
btf{ ldlt
lj1fkg g+=
 
     
  tn plNnlvt ljj/0f :ki6 a'lemg] cIf/df n]Vg'xf];\ M

!= lj1fkg g+= M @= kb M  
#= tx M $= >]0fL M %= ljifo

^= k/LIff s]Gb|

   
&= pDd]bjf/sf] k"/f gfd, y/ b]jgfu/Ldf Mc+u|]hL 7"nf] cIf/df M  
*= :yfoL 7f]ufgf M != lhNnf M @= g=kf=÷uf=lj=;= M #= j8f g+= M
$= 6f]n %= x'nfs M ^= kmf]g g+= M
 
(= kqfrf/ ug]{ 7]ufgf M–    

!)= pDd]bjf/sf] M != afa'sf] gfd, y/ M @= gful/stf M
#= afh]sf] gfd, y/ M $= gful/stf M

 
!!= ljjflxtf dlxnfsf] M != kltsf] k"/f gfd, y/ M
@= gful/stf M
 
!@= pDd]bjf/s != hGd ldlt @) ;fn dlxgf ut]
@= gful/stf g+= M
#= lnª\u $= wd{ M %= dft[efiff M
^= j0f{ M &= x'lnof M
 
 
     
  !#= z}lIfs of]Uotf / tflnd ;DaGwL ljj/0f M -cfjZos k/] 5'§} sfuhdf n]vL g+a/ hgfO{ ;+nUg ug]{_

qm=;+=
cWoog u/]sf] ;+:yf / b]zsf] gfd
pQL0f{ u/]sf] k/LIff
k/LIff pQL0f{ u/]sf] ;fn
>]0fL
s"n k|fKtfª\s
k|ltzt
ljifox?
s}lkmot
!=                
@=                
#=                
$=                
%=                
^=                
&=                
*=                
(=                
!)=                

 
 
!$= o; cl3 s'g} ljBfnodf cWofkg u/]sf] jf >L % sf] ;/sf/sf] jf ;+u7Lt ;+:yf df ;]jf u/]sf] eP To;sf] ljj/0f M

ljBfno÷sfof{no÷;+:yfsf] gfd / 7]ufgf
kb
>]0fL / tx
:yfoL c:yfoL jf s/f/

s'g ldlt b]lv ;Dd

;f] kbdf /x]/ u/]sf] sfdsf] ljj/0f
           
           

-!_
b/vf:t;fy lgDglnlvt sfhuftsf !.! k|lt k|ltlnlkx? /fhkqflª\st clws[taf6 k|dfl0ft u/fO{ clgjfo{ ?kdf ;+nUg x'g'kg]{ 5 M

-s_ pd]/ v'n]sf] k|df0f kq .
-v_ g]kfnL gful/stfsf] k|df0fkq .
-u_ z}lIfs of]Uotfsf] k|df0f kq -tflnd / cg'ej ;d]t cfjZos kg]{df ltgsf k|df0fkq_ .
-3_ s'g} ljBfnodf cWofkg u/]sf] jf >L % sf] ;/sf/ jf ;+u7Lt ;+:yfdf ;]jf u/]sf] eP To;sf] k|df0f .

-@_ s'g} pDd]bjf/sf] cfkm\gf] z}lIfs of]Uotfsf] :t/ / >]0fL lgwf{l/t eO{ g;s]sf] eP b/vf:t lbg' cufj}+ :t/ jf >]0fL lgwf{/0f u/fO;s]sf] x'g' kg]{5 . b/vf:t lbg' cufj}+ :t/ lgwf{/0f gePsf] z}lIfs of]UotfnfO{ dfGotf lbOg] 5}g .
-#_ cGtjf{tf{sf] lbg pDd]bjf/n] cfkm\gf ;a} ;Ssn k|df0f kq / !.! k|lt gSsn ;lxt pkl:yt x'g'kg]{5 .


 
  d}n] o; b/vf:tdf pNn]v u/]sf ;Dk"0f{ ljj/0fx? ;To 5g\ . k|rlnt sfg"g adf]lhd lzIfs ;]jfsf] lgldQ cof]Uo gePsf] / d]/f] lgo'lQmsf] ;DaGwdf c;/ kg{ ;Sg] s'g} s'/f n'sfPsf] 5}g . pDd]bjf/sf nflu lbOPsf] lgb]{zg d}n] /fd|/L k9]sf] 5' / d tL zt{x? kfng ug{ d~h"/ ub{5' .

NofKr] ;xL5fk
bfof+
afof+
 


=================================
pDd]bjf/sf] ;xL
ldlt M

 
  cfof]usf] ;DalGwt sd{rf/Ln] eg]{ M

!= /f]n g+ =M            @= a}+s M                 #= ef}r/ g+= M
$= ef}r/ k|lt M
%= k|dfl0ft k|ltlkx?sf] ;+nUg k|lt M       ^= b/vf:t a'em\g]sf] x:tfIf/ / ldltM
&= b/vf:t :jLs[t÷c:jLs[t ug]{ clws[tsf] b:tvt M


 
 
b|i6Jo M lnlvt jf k|of]ufTds k/LIffaf6 5gf}6 ePkl5 pDd]bjf/n] c? b'O{j6f t:jL/ ;lxt sfof{noaf6 lgMz'Ns k|fKt x'g] b'O{ k|lt b/vf:t kmf/fd e/L cGtjf{tf{sf] Ps lbg cufl8;Dddf cfof]usf] ;DalGwt zfvf jf ;ldlt jf sfof{nodf clgjfo{ ?kdf a'emfpg' kg]{5 .
 
     
 
lzIfs ;]jf cfof]u
k|j]z kq
 
  k/LIffyL{n] eg]{ M

-s_ gfd, y/ M
xfn} lvr]sf] kf;kf]6{ ;fOhsf] d'vfs[lt k"/} b]lvg] t:jL/ oxfF 6f:g] / t:jL/ / kmf/fddf kg]{ u/L pDd]bjf/n] ;xL ug]{ .
v_ lj1fkg g+= M
-u_ kb M
-3_ tx M
-ª_ >]0fL M
r_ k/LIff s]Gb| M
-5_ ljifo M -!_ clgjfo{ ljifo M
  -@_ P]lR5s k|yd M
  -#_ P]lR5s låtLo M
-h_ k/LIffyL{sf] b:tvt gd"gf M
   


cfof]usf] ;DalGwt sd{rf/Ln] eg]{ M

o; cfof]uaf6 ldlt =========================== df ============== b]lv lnOg] pQm kbsf] k/LIffdf tkfO{+nfO{ lgDg s]Gb|af6 ;lDdlnt x'g cg'dlt lbOPsf] 5 . lj1fkgdf tf]lsPsf] zt{ gk'u]sf] 7x/ ePdf h'g;'s} cj:yfdf klg of] cg'dlt kq /2 x'g]5 .

k/LIff s]Gb| M       /f]n g+= M
                                                  =============================
                                              -clws[tsf] b:tvt_

b|i6Ao M s[kof k5fl8 x]g'{xf]nf .

 
     
  k/LIffyL{n] kfngf ug'{kg]{ lgod

-!_
k/LIffyL{n] k/LIff ejgdf k/LIff lbg cfpFbf k|j]z kq Nofpg' k5{ . k|j]zkq ljgf k/LIffdf a:g lbOg] 5}g .
-@_
k/LIffsf] glthf k|sflzt ePkl5 cGtjf{tf{ x'g] lbgdf klg k|j]z kq Nofpg' clgjfo{ 5 .
-#_
k/LIff z'? x'g' eGbf !% ldg]6 cufl8 306Låf/f ;"rgf u/]kl5 k/LIff ejgdf k|j]z ug{ lbOg]5 . k/LIff z'? ePsf] @) ldg]6kl5 cfpg] k/LIffyL{n] k/LIffdf a:g kfpg] 5}g .
-$_
k/LIff z'? ePsf] ! 306f glalt k/LIff ejgaf6 aflx/ hfg kfOg] 5}g .
-%_
k/LIff ejgdf lstfa, sfkL, sfuh, lr6, SofNs'n]6/ cflb Nofpg' x'Fb}g . k/LIffyL{n] cfk;df s'/fsfgL / ;+s]t ug'{ x'Fb}g . tyf cfkm"nfO{ lrgfpg] s'g} ;+s]t pQ/ k'l:tsfdf n]Vg' x'+b}g .
-^_
k/LIff ejgdf cg'lrt sfd u/]df k/LIff ejgaf6 lgisfzg u/L /fli6«o lzIfs ;]jf cfof]usf] lgodfjnL / k/LIff Pjd\ l;kmfl/z ;DaGwL lgb]{lzsf cg';f/ t'?Gt} s]Gb|WofIfn] sf/jfxL ug]{5 .
-&_
;?jf /f]u nfu]sf] k/LIffyL{nfO{ k/LIff ejgdf k|j]z u/fOg] 5}g .
-*_
k/LIffyL{sf] gfddf lr7L, kmf]g, aLdf cflb s]xL rLh cfOk'u]df ;f] k/LIffyL{n] pQ/k'l:tsf ga'emfP;Dd ;f] lng lbg x'Fb}g . k/LIffdf l;;fsnd -k]G;Ln_ k|of]u ug{ kfOg] 5}g .
-(_
k/LIffyL{sf] gfddf lr7L, kmf]g, aLdf cflb s]xL rLh cfOk'u]df ;f] k/LIffyL{n] pQ/k'l:tsf ga'emfP;Dd ;f] lng lbg x'Fb}g . k/LIffdf l;;fsnd -k]G;Ln_ k|of]u ug{ kfOg] 5}g .k/LIffyL{sf] gfddf lr7L, kmf]g, aLdf cflb s]xL rLh cfOk'u]df ;f] k/LIffyL{n] pQ/k'l:tsf ga'emfP;Dd ;f] lng lbg x'Fb}g . k/LIffdf l;;fsnd -k]G;Ln_ k|of]u ug{ kfOg] 5}g .
-!)_
k/LIff cfof]usf] lj1fkg jf ;"rgfdf plNnlvt sfo{qmd cg';f/ x'g]5 .
-!!_
k/LIff ejgleq xNnf ug{ jf x'g lbg x'Fb}g . s'g} pDd]bjf/n] k|Zgkqdf c:ki6 cIf/ ePdf ;f]Wg' kbf{ klg cg'zfl;t tj/n] p7L c?nfO{ afwf gkg]{ u/L ;f]Wg' kg]{5 .
-!@_
=lnlvt k/LIffdf pQL0f{ ePkl5 pDd]bjf/n] cGtjf{tf{ x'g' cufl8 k|:t't b/vf:t kmf/fd ! -Ps_ k|lt clgjfo{ ?kdf eg'{ kg]{5 .
-!#_
cGo s'/fsf] xsdf cfof]usf] lgodfjnL / k/LIff k"j{ l;kmfl/z ;DaGwL lgb]{lzsf cg';f/ x'g]5 .
-!$_
pQ/ k'l:tsfdf gfd, /f]n g+a/ cflb ljj/0f n]v]sf] l7s k5fl8sf] k[i7df pQ/ n]Vg' x'b}g

 
     
 
cg';"rL $
-g+= ^ sf] v08 -!_ ;Fu ;DalGwt_
lzIfs ;]jf cfof]u
b/vf:t kmf/fd
-;a} txsf lzIfs kbsf] a9'jf k|ltof]lutfTds k/LIffsf nflu_
 
     
 
sfof{no k|of]hgsf] nflu
b/vf:t btf{ g+=
/f]n g+=
xfn} lvr]sf] kf;kf]6{ ;fOhsf] d'vfs[lt k"/} b]lvg] t:jL/ oxfF 6f:g] / t:jL/ / kmf/fddf kg]{ u/L pSd]bjf/n] ;xL ug]{ .
btf{ ldlt
lj1fkg g+=

tn plNnlvt ljj/0f :ki6 a'lemg] cIf/df n]Vg'xf];\ M

!= lj1fkg g+= M @= kb M  
#= tx M $= >]0fL M %= ljifo

^= k/LIff s]Gb|

   
&= pDd]bjf/sf] k"/f gfd, y/ b]jgfu/Ldf Mc+u|]hL 7"nf] cIf/df M  
*= :yfoL 7f]ufgf M != lhNnf M @= g=kf=÷uf=lj=;= M #= j8f g+= M
$= 6f]n %= x'nfs M ^= kmf]g g+= M
 
(= kqfrf/ ug]{ 7]ufgf M–    

!)= pDd]bjf/sf] M != afa'sf] gfd, y/ M @= gful/stf M
#= afh]sf] gfd, y/ M $= gful/stf M

 
!!= ljjflxtf dlxnfsf] M != kltsf] k"/f gfd, y/ M
@= gful/stf M
 
!@= pDd]bjf/s != hGd ldlt @) ;fn dlxgf ut]
@= gful/stf g+= M
#= lnª\u $= wd{ M %= dft[efiff M
^= j0f{ M &= x'lnof M
 



!#= -s_ pDd]bjf/n] xfl;n u/]sf of]Uotfsf] ljj/0f M

qm=;+=
cWoog u/]sf] ;+:yf / b]zsf] gfd
pQL0f{ u/]sf] k/LIff
k/LIff pQL0f{ u/]sf] ;fn
>]0fL
s"n k|fKtfª\s
k|ltzt
ljifox?
s}lkmot
!=                
@=                
#=                
$=                
%=                
^=                
&=                
*=                
(=                
!)=                

!#= -v_ tflnd jf k|lzIf0f cflbsf] ljj/0f M

tflnd lbg] ;+:yfsf] gfd / 7]ufgf
tflndsf] gfd
ljifo
k/LIff pQL0f{ u/]sf] ;fn÷O:jL

>]0fL

tflndsf] cjlw
s}lkmot
               
               

!$= cg'ejsf] ljj/0f -u/]sf] sfdsf] ljj/0f_ M

====================== ljBfnosf xfn ===================== txsf] ================================ >]0fLsf] lzIfs kbdf sfo{/t >L ============================================= n] lgDg adf]lhd sfd u/]sf] k|dfl0ft ub{5' .

ljBfno÷sfof{no÷;+:yfsf] gfd / 7]ufgf
kb
>]0fL / tx
:yfoL c:yfoL jf s/f/

s'g ldlt b]lv ;Dd

;f] kbdf /x]/ u/]sf] sfdsf] ljj/0f
           
           

k|dfl0ft ug]{ clwsf/L
gfd M
kb M
kb M
ldlt M

!%= ljefuL ;hfoF / c;wf/0f labf M

-s_ ljefuLo ;hfoF kfPsf] jf gkfPsf] M ldlt M b]lv ;Dd .
-v_ lgnDag ePsf] eP ;f]sf] cjlw M ldlt M b]lv ;Dd .
-u_ a9'jf /f]Ssf ePsf] eP ;f]sf] cjlw M ldlt M b]lv ;Dd .
-3_ tna j[l4 /f]Ssf ePsf] eP ;f]sf] cjlw M ldlt M b]lv ;Dd .
-ª_ tNnf] kbdf 36'jf u/]sf] ePsf] eP ;f]sf] cjlw M ldlt M b]lv ;Dd .
-r_ xfnsf] kbdf c;fwf/0f labf lnPsf] 5, 5}g <
lnPsf] eP   
ldlt M b]lv ;Dd .

o; b/vf:tdf pNn]v u/]sf] ;Dk"0f{ ljj/0fx? ;To 5g\ . pDd]bjf/nfO{ lbOPsf] lgb]{zgx? /fd|f];+u k9]sf] 5' / d tL zt{x? kfng ug{ d~h'/ ub{5' . n]lvPsf] ljj/0f e"m7f] 7xl/Pdf sfg"gadf]lhd ;x'nf a'emfpnf .

NofKr] ;xL5fk
bfof+
afof+
 


=================================
pDd]bjf/sf] ;xL
ldlt M

pko'{Qm ljj/0f 7Ls 5 egL k|dfl0ft ug]{ ;DalGwt k|wfgfWofkssf] M

b:tvt M
ldlt M
gfd M
kb M
ljBfnosf] gfd M
ljBfnosf] 5fk M

 
 
dfly